2025
🙏महाकुम्भः २०२५ — मानवजातेः महत्तमः समागमः (~६६ कोटयः)
Gatherings
महाकुम्भे २०२५ तमे ४४ दिनेषु ~६६ कोट्यः तीर्थयात्रिणः — मौन्यमावास्यायां ~१० कोट्यः।
🏅 Largest human gathering ever: ~660M total | ~100M single-day (Mauni Amavasya)📚 UP Govt / Prayagraj Mela Authority 2025; widely reported by Reuters, BBC, AP
2024
🗳️विश्वस्य महत्तमं निर्वाचनम् — ९७ कोटयः मतदातारः
Government
भारतस्य २०२४ तमस्य सार्वभौमनिर्वाचने ९७ कोटयः पंजीकृतमतदातारः, ४४-दिनीयकार्यक्रमः।
🏅 World's largest election📚 Election Commission of India 2024
2024
💳विश्वस्य महत्तमं बायोमेट्रिकडेटाबेसम् — आधारः
Government
आधारे १.४ अरबजनानां बायोमेट्रिकपरिचयाः — विश्वस्य महत्तमं डिजिटलपरिचयकार्यक्रमः।
🏅 World's largest biometric database📚 UIDAI 2024
2024
⛩️रामः मन्दिरम् — तृतीयमहत्तमं हिन्दुमन्दिरपरिसरम्
Heritage
रामः मन्दिरम्, अयोध्या (जनवरी २२, २०२४) — ७० एकरविस्तृतम् — दैनिकं १ लक्षः भक्ताः।
🏅 3rd largest Hindu temple complex📚 Ram Mandir Trust 2024
2024
📊विश्वस्य महत्तमं तात्कालिकभुगतानव्यवस्था — UPI
Science & Tech
UPI २०२४ तमे मासिकं १२ अरबलेनदेनानि प्रसंस्करोति — अमेरिका-चीन-संयुक्तमपि अधिकम्।
🏅 World's largest real-time payment system📚 NPCI 2024
2023
🕯️महत्तमाः दीपाः — दीपोत्सवः अयोध्या २०२३
Gatherings
दीपोत्सवे २०२३ तमे २२.२३ लक्षाः मृन्मयाः दीपाः एककालं प्रज्वालिताः।
🏅 GWR: Most oil lamps lit simultaneously📚 Guinness World Records 2023
2023
🌉विश्वस्योच्चतमं रेलसेतुम् — चिनाबः
Infrastructure
चिनाबरेलसेतुः जम्मूकश्मीरे नद्याः ३५९ मीटरमुपरि — एफेलमीनारात् उच्चतरः।
🏅 GWR: Highest railway bridge📚 Indian Railways / GWR 2023
2023
💧सरदारसरोवरबन्धः — भारतस्य महत्तमः बन्धः
Infrastructure
नर्मदायां सरदारसरोवरबन्धः ९.५ अरबघनमीटरधारणक्षमः — विश्वस्य द्वितीयमहत्तमः ठोस-गुरुत्व-बन्धः।
🏅 Second-largest concrete gravity dam📚 Sardar Sarovar Narmada Nigam
2023
🌙चंद्रस्य दक्षिणध्रुवे प्रथमावतरणम् — चंद्रयानम्-३
Space
चंद्रयानम्-३ विक्रमयानं अगस्त २३, २०२३ तमे चंद्रस्य दक्षिणध्रुवसमीपे प्रथमवारं सफलम् अवतरत्।
🏅 First soft landing near Moon's south pole📚 ISRO 2023
2023
☀️आदित्यः-L1 — भारतस्य प्रथमः सौरमिशनः
Space
आदित्यः-L1 सितंबर २, २०२३ तमे प्रेषितः — L1-लाग्रांजबिंदुतः सूर्यस्य अध्ययनम् करोति।
🏅 India's first solar mission📚 ISRO 2023
2023
🎱पंकजः आडवाणी — २६ विश्वबिलियर्ड्स/स्नूकरखिताबाः
Sports
पंकजः आडवाणी बिलियर्ड्स-स्नूकरयोः २६ विश्वखिताबान् अजयत् — एकस्य क्रीडकस्य महत्तमाः।
🏅 Most World Billiards/Snooker titles📚 Guinness World Records 2023
2023
💊विश्वस्य महत्तमः टीकानिर्माता — सीरमसंस्थानम्
Science & Tech
सीरमसंस्थानम् वार्षिकं १.५ अरबमात्राः उत्पादयति — भारतः ६०% विश्वटीकानां पूर्तिं करोति।
🏅 World's largest vaccine producer📚 WHO / Serum Institute 2023
2023
🎯IIT-पूर्वछात्राः — महत्तमाः अरब-डॉलर-कम्पनीसंस्थापकाः
Knowledge
IIT-पूर्वछात्राः गूगल (सुन्दरः पिचाई), माइक्रोसाफ्ट (सत्यः नडेला), एडोब (शान्तनुः), IBM (अरविन्दः) इत्यादीनां कम्पनीनां CEO-अः।
🏅 Most Fortune 500 CEOs from single institution lineage📚 IIT Alumni Association
2022
🎭महत्तमा रामलीला — अयोध्या
Gatherings
रामबागे, अयोध्यायाम् २०२२ तमे १,५०० कलाकाराः, १४ लक्षाः दर्शकाः — विश्वस्य महत्तमः पारम्परिकः नाट्यप्रयोगः।
🏅 GWR: Largest traditional theatrical performance📚 Guinness World Records 2022
2022
🛣️विश्वस्योच्चतमः मोटरपथः — उमलिङ्गलाः
Infrastructure
उमलिङ्गलादर्रः, लद्दाखः — ५,७९८ मीटरोच्चः — सीमासड़कसंगठनेन निर्मितः।
🏅 GWR: Highest motorable road (2022)📚 GWR / Border Roads Organisation
2021
🌧️विश्वस्य आर्द्रतमं स्थानम् — मावसिनराम्
Nature
मावसिनराम्, मेघालये, वार्षिकं ११,८७१ मिमी वर्षा — विश्वस्य महत्तमा वार्षिकवर्षा।
🏅 GWR: Wettest place on Earth📚 Guinness World Records
2021
🏹नीरजचोपड़ाः — प्रथमं ओलम्पिकशूलप्रेरणस्वर्णम्
Sports
नीरजचोपड़ाः टोक्यो २०२० क्रीडायां ८७.५८ मीटरेण — भारतस्य प्रथमं ओलम्पिकस्वर्णम् एथलेटिक्सक्षेत्रे।
🏅 Olympic Gold, Javelin 2021 — first Indian📚 IOC 2021
2021
🧬विश्वस्य महत्तमः टीकानिर्माता — सीरमसंस्थानम्
Science & Tech
सीरमसंस्थानम् वार्षिकं १.५ अरबमात्राः उत्पादयति — भारतः ६०% विश्वटीकानां पूर्तिं करोति।
🏅 World's largest vaccination drive📚 MoHFW India 2021
2020
📮विश्वस्य महत्तमं डाकजालम् — भारतीयडाकः
Infrastructure
भारतीयडाकः १,५५,५३१ डाकगृहाणि संचालयति — डललक्षे नौकाडाकगृहं सहितम्।
🏅 World's largest postal network📚 India Post Annual Report 2020
2020
🏟️विश्वस्य महत्तमं क्रिकेटक्रीडाङ्गणम् — नरेन्द्रमोदीस्टेडियम्
Infrastructure
नरेन्द्रमोदीस्टेडियम्, आमदावादः — १,३२,०००-आसन-क्षमता — विश्वस्य महत्तमं क्रिकेटस्टेडियम्।
🏅 World's largest cricket stadium📚 Guinness World Records 2020
2020
🌿विश्वस्य महत्तमः सौरपार्कः — भड़ला, राजस्थान
Science & Tech
भड़लासौरपार्कः ५,७६५ हेक्टेयरेषु २,२४५ MW उत्पादयति।
🏅 World's largest solar park (capacity)📚 MNRE 2020
2019
🙏महत्तमः मानवसमागमः — कुम्भमेलापकः
Gatherings
प्रयागराज-कुम्भमेलापके ४९ दिनेषु २२ कोटयः तीर्थयात्रिणः समागताः — मानवेतिहासे महत्तमः शान्तिपूर्णः समागमः।
🏅 GWR: Largest religious gathering (2019)📚 Guinness World Records 2019
2019
🏫विश्वस्य महत्तमं विद्यालयः — CMS लखनऊ
Education
CMS लखनऊः २० परिसरेषु ५८,०००+ छात्राः — गिनीज़प्रमाणितः विश्वस्य महत्तमः विद्यालयः।
🏅 GWR: Largest school by enrolment📚 Guinness World Records 2019
2018
🤝दीर्घतमा मानवश्रृंखला — केरलः ६२० किमी
Gatherings
३२ लक्षाः जनाः जनवरी १, २०१८ तमे ६२० किमी-दीर्घां मानवश्रृंखलां निर्मितवन्तः।
🏅 GWR: Longest human chain (2018)📚 Guinness World Records 2018
2018
🗿विश्वस्योच्चतमा प्रतिमा — एकतायाः प्रतिमा (१८२ मी.)
Infrastructure
एकतायाः प्रतिमा, केवडिया, गुजरात — १८२ मीटरोच्चा — स्वतन्त्रतायाः प्रतिमाया (९३ मी.) द्विगुणा।
🏅 GWR: World's tallest statue (2018)📚 Guinness World Records 2018; L&T Construction / Sardar Vallabhbhai Patel Rashtriya Ekta Trust
2018
🪔महत्तमाः छत्राः धार्मिकसमागमे — त्रिशूरपूरम्
Heritage
त्रिशूरपूरम् केरलस्य ३० सज्जितगजाः छत्राणि वाहयन्ति — किसिमपि धार्मिकसमागमे महत्तमाः।
🏅 GWR: Most umbrellas at religious procession📚 Guinness World Records
2017
🚀एकप्रक्षेपणे महत्तमाः उपग्रहाः — १०४ (PSLV-C37)
Space
ISRO-PSLV-C37 फेब्रुवरी १५, २०१७ तमे २८ देशानाम् १०४ उपग्रहान् एकप्रक्षेपणेन प्रेषितवत्।
🏅 GWR: Most satellites from one rocket (2017)📚 Guinness World Records 2017
2015
🧘महत्तमं योगसत्रम् — ३५,९८५ जनाः
Gatherings
२१ जून २०१५ तमे नवदिल्ल्यां ३५,९८५ जनाः एककालं योगसाधनां अकुर्वन्।
🏅 GWR: Largest yoga session (2015)📚 Guinness World Records 2015
2014
🪐सस्तमं मंगलयानम् — $७४M
Space
मंगलयानं ७४ कोटिडॉलरव्ययेन मंगलकक्षां प्राप्तवत् — प्रथमप्रयत्ने एव सफलम्।
🏅 Cheapest interplanetary mission; first Asian Mars orbit📚 ISRO 2014
2013
🚂विश्वस्य दीर्घतमं रेलपथतटम् — गोरखपुरम्
Infrastructure
गोरखपुरजंक्शनस्य रेलपथतटं १,३६६ मीटरम् — २०१३ तमे गिनीज़प्रमाणितम्।
🏅 GWR: Longest railway platform📚 Guinness World Records 2013
2012
♟️विश्वनाथनानन्दः — ५× विश्वशतरंजचैम्पियन्
Sports
विश्वनाथनानन्दः २०००, २००७, २००८, २०१०, २०१२ — FIDE-विश्वशतरंजसर्वश्रेष्ठता।
🏅 5× FIDE World Chess Champion📚 FIDE
2012
🏏सचिनतेंडुलकरः — १०० अन्तर्राष्ट्रीयशतकानि
Sports
सचिनतेंडुलकरस्य १०० अन्तर्राष्ट्रीयशतकानि (५१ टेस्ट + ४९ ODI), ३४,३५७ धावाः — अद्वितीयाः विश्वरिकार्डाः।
🏅 GWR: Most international centuries📚 Guinness World Records 2012
2001
🍱मुम्बई-डब्बावालाः — सिक्ससिग्मा-परिदानम्
Knowledge
मुम्बई-डब्बावालाः १.६ कोटिपरिदानेषु केवलम् एकत्रुटिः — सिक्ससिग्मा-शुद्धता।
🏅 Six Sigma delivery precision (99.9999966% accuracy)📚 Harvard Business Review; Forbes India; Mumbai Dabbawala Association
2000
🌳विश्वस्य महत्तमं वटवृक्षम् — थिम्मम्मा मर्रीमनु
Nature
थिम्मम्मा मर्रीमनु वटवृक्षस्य (आन्ध्रप्रदेशे) छत्रं १९,१०७ वर्गमीटरम्।
🏅 GWR: Largest banyan tree canopy📚 Guinness World Records
1999
🌊विश्वस्य महत्तमं मैन्ग्रोववनम् — सुंदरवनम्
Nature
सुंदरवनम् (भारत-बांग्लादेश) — २६,०००+ वर्गकिमी — ४०० बंगालव्याघ्राः।
🏅 World's largest mangrove forest📚 UNESCO 1999
1975
🛸भारतस्य प्रथमः उपग्रहः — आर्यभटः (१९७५)
Space
भारतस्य प्रथमः उपग्रहः "आर्यभटः" १९७५ तमे प्रेषितः — स्पुतनिकात् केवलम् १८ वर्षाणामुत्तरम्।
🏅 India's first satellite📚 ISRO 1975
1950
📜विश्वस्य दीर्घतमं लिखितसंविधानम्
Government
भारतसंविधानम् (जनवरी २६, १९५०) — ४४८ अनुच्छेदाः, १२ अनुसूच्यः, १०५+ संशोधनाः।
🏅 Longest written constitution in operation📚 Guinness Book of Records
1010
🏛️विश्वस्य प्रथमं ग्रेनाइटमन्दिरम् — बृहदीश्वरम्
Heritage
बृहदीश्वरमन्दिरं, तञ्जावूरुः (१०१० ईसवी) — ६६ मीटर-विमानः, ८० टन-शिखरः, चूनारहितम्।
🏅 First complete granite temple📚 UNESCO World Heritage
628 CE
🔢शून्यस्य आविष्कारः — ब्रह्मगुप्तः (६२८ ईसवी)
Science & Tech
ब्रह्मगुप्तः (६२८ ईसवी) गणितनियमैः सह शून्यम् संख्यारूपेण परिभाषितवान् — सर्वेषां आधुनिकविज्ञानानां गणितानां च मूलम्।
🏅 Inventor of zero as a number with arithmetic rules📚 Brahmasphutasiddhanta 628 CE
450 CE
📚विश्वस्य प्रथमं विश्वविद्यालयम् — नालन्दा (चतुर्थशती)
Education
नालन्दाविश्वविद्यालये १०,०००छात्राः, २,०००आचार्याः, ९०-लक्ष-पाण्डुलिपिग्रन्थागारः — ७०० वर्षाणि यावत् विश्वस्य महत्तमं आवासिकविश्वविद्यालयम्।
🏅 World's oldest and largest ancient university📚 UNESCO / ASI
300 BCE
🧮दशमलवसंख्याप्रणाली — प्राचीनभारतम्
Knowledge
भारतेन दशाधारितं स्थानीयदशमलवप्रणाली आविष्कृता — अरबगणितज्ञैः विश्वं प्रसारिता।
🏅 Inventor of decimal positional number system📚 Aryabhatiya 499 CE / Brahmasphutasiddhanta 628 CE